ناصر الدين بيضاوى

پيشگفتار 20

نظام التواريخ ( فارسى )

مؤلف در اين كتاب تاريخ انبياء ، خلفا ، خلافت امويان ، عباسيان و حوادث سلسله‌هاى صفاريان ، سامانيان ، غزنويان ، ديلميان ، سلجوقيان ، سلغريان ( اتابكان فارس ) ، خوارزمشاهيان و مغولان را بازگو مىكند ( همان ، ج 2 ، ستون 1959 ) . اين متن فارسى همراه با توضيحاتى از سيد منصور به اردو ، در حيدرآباد ( 1930 ميلادى ) به چاپ رسيده است . در انتساب آن به بيضاوى ، تنها مؤلف ريحانة الادب به نقل از قاموس الاعلام ترديد كرده است ( مدرس تبريزى ، ج 1 ، ص 306 ) كه موجّه نمىنمايد ؛ لبّ الالباب فى علم الاعراب . مختصرى است از كافيهء ابن حاجب ( متوفى 646 ) در علم نحو . حاجى خليفه از سه شرح آن نام مىبرد ( ج 2 ، ستون 1546 ) ، كه از آن ميان شرح خواجه محمد بن پير على معروف به بركلى يا برگوى ( متوفى 981 ) معروف به امتحان الاذكياء است ( سركيس ، ج 1 ، ستون 610 ) معروف به امتحان الاذكياء است ( سركيس ، ج 1 ، ستون 610 ) . رسالة فى موضوعات العلوم و تعاريفها ( بغدادى ، هدية العارفين ، ج 1 ، ص 463 ) ، كه نسخه‌اى از آن باقى مانده ( بيضاوى ، ج 1 ، مقدمهء قره‌داغى ، ص 86 ) و شامل مباحثى است در باب تعاريف و موضوعات علوم ادبى ، طبيعى ، هندسه ، موسيقى ، حساب و اخلاق . در فهرستها و كتب تراجم ، آثار ديگرى نيز از بيضاوى نام برده شده كه اكنون از آن‌ها اثرى در دست نيست . اين آثار عبارت‌اند از : تحفة الابرار فى شرح مصابيح السنّة ( سبكى ، همانجا )